Zondag 24 april 2016 | Deuteronomium 6:4-9

templemenorahZondag lezen we de beroemde Bijbeltekst, die voor Israel het karakter van geloofsbelijdenis heeft gekregen: het ”Sjma Jisrael!” (Hoor, Israel!)
Het zijn woorden van  vertrouwen op en toewijding aan God.
Op centrale momenten in het leven, en ook bij het sterfbed, klinken ze:

 4   Luister, Israël! De HEERE, onze God, de HEERE is één! 
 5  Daarom zult u de HEERE, uw God,  liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel en met heel uw kracht.
 6  Deze woorden, die ik u heden gebied, moeten in uw hart zijn.
 7  U moet ze uw  kinderen inprenten en erover spreken, als u in uw huis zit en als u over de weg gaat, als u neerligt en als u opstaat.
 8  U moet ze als een teken op uw hand binden en ze moeten als een voorhoofdsband tussen uw ogen zijn.
 9  U moet ze op de deurposten van uw huis en op uw poorten schrijven.

– See more at: http://herzienestatenvertaling.nl/teksten/deuteronomium/6/#sthash.3KcKmsjn.dpuf

 

Enkele gedachten bij de tekst

Bovenstaand citaat komt uit de Herziene Statenvertaling.
Terecht staat er vertaald: ”de HERE is één!”
De NBV echter heeft het woordje ”één” (dat er toch echt staat) helaas vertaald met: ‘de enige’.
Jammer, dat zo deze centrale geloofsbelijdenis van Israel in het hart is veranderd.

Want wat betekent het woordje ”één”?Om dat uit te leggen neem ik u mee naar de wereld, waar Israel nog maar kort geleden uit geroepen was: de wereld van Egypte.
Dat was een wereld met een heleboel goden: de zonnegod, een god voor de liefde, oorlog, vruchtbaarheid, etc.etc.
Al naar gelang je voor iets wilde bidden, ging je naar het tempeltje van de betreffende godheid. Dat waren dus vele adressen.
Ook van de profeet Ezechiël weten we dat Israel ook zelf helemaal betrokken was bij die afgodendienst (Ezechiël 20:2-11).

Wat was nu echter het compleet revolutionaire, waarnaar dus echt gehóórd moest worden?
Dit, dat God één is.
Je zou het woord ook wel kunnen aanduiden met: compleet.
Eén adres, voor álles van uw leven!

Vandaar ook de oproep om Israels God lief te hebben met héél het hart, heel de ziel en alle kracht.
Nu we één adres hebben, moeten we niet eigenwijs zijn, maar bij dat ene adres heel ons leven neerleggen.

Bovendien zou het ook schofferend zijn. Gods liefde gaat volledig naar de mens uit, compleet!
Hoe pijnlijk is het dan voor Hem, als de mens zijn liefde maar half beantwoord, met slechts een deel van het hart.
In intermenselijke relaties wordt dat ook heel erg gevonden: als de een zich wel volledig aan de ander geeft, terwijl de ander van twee walletjes eet.

Rabbijnse uitleggers, en later ook iemand als Augustinus trouwens, vroegen zich af hoe dat kan: God liefhebben met héél het hart.
Wie eerlijk is ontdekt in zijn hart ook plekken die donker zijn, waarvan je hoopt dat God die niet ziet. Plekken die tegen Hem ingaan.
Die houd je liever weg voor Hem.
Door die te tonen, heb je Hem niet lief, maar doe je Hem eerder pijn.

Toch kan het heilzaam zijn die plekken onder ogen te zien, zeggen deze uitleggers.
Allereerst: denk niet dat God niets kan met wat nog verkeerd is in het hart.
Denk maar aan de Psalmdichter, die in Psalm 86:11 met zijn verdeelde hart tot God gaat, en bidt:

Verenig mijn hart, om uw naam te vrezen.”

Gód kan ons hart verenigen. Ook hier weer dat woordje ”één”: één maken!

Tegelijk gaat dat echter niet buiten ons om.
Een stukje introspectie, en onder ogen durven zien wat er in je hart allemaal kan leven aan minder fraais, kan ook goed zijn voor jezelf.

Als voorbeeld kun je denken aan hebzucht.
Dat is niet zo’n mooi stukje van het hart.
Maar wat ís hebzucht eigenlijk? Het is het verlangen naar geluk, bevrediging, welvaart.
Dat verlangen op zich is niet verkeerd.
Dat verlangen bij jezelf te onderkennen is juist goed.
Daar ben je als mens op aangelegd.
Maar, zoals Augustinus ook zei: het wezen van de zonde is, dat het verlangen verkeerd gerícht is geraakt.
We zijn met ons verlangen naar welvaart de goden van het materialisme, geld (Mammon) en rijkdom gaan dienen.
Daar zetten we ons vertrouwen op.

Maar als je er nu achter komt dat:

a. in je hart verlangen naar zekerheid leeft

b. dat je dit ten onrechte zoekt via hebzucht (die nooit genoeg heeft, want de afgoden vervullen je leven uiteindelijk niet!)

c. dat God je diepste verlangens wél kan vervullen

dan kan je door het onder ogen zien van een donkere plek in je hart, uiteindelijk zelfs bij Gód uitkomen, en datgene wat niet goed was ombuigen naar een volle vrede in Hem!
Dan zijn God en mens helemaal bij elkaar gekomen, en wordt werkelijkheid waar het in Deut.6 om gaat.

Dit was een voorbeeld over hebzucht, maar zo kun je dat natuurlijk met een heleboel dingen in je hart doen (en tegelijk biddend laten doen, door God).

Je kunt ook denken aan die mooie uitspraak van Augustinus in dit verband:

”Onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in U”

Verder staat er ook nog een mooi stukje rabbijnse uitleg bij de zin: ”God liefhebben met al je kracht”.
Gelukkig, zegt men, dat er niet staat: dien Hem met je zwakheid!
Nee, met onze talenten, onze kracht, mogen we God dienen.
En we hoeven daarbij geen alleskunners te zijn.
God vraagt niet het onmogelijke van de mens.
Ben je goed in iets?
Gebruik dat dan om God mee te dienen (en dat kan dus ook door je naaste te dienen met je talent, want wie de naaste dient, heeft de wet vervuld, zegt de Bijbel op meerderlei plaats).
(Net zoals trouwens in het Nieuwe Testament: in het lichaam van Christus mag de een de hand zijn, de ander de voet, enzovoort: ieder vanuit zijn eigen kracht.)

En zo valt er nog veel meer te zeggen bij deze tekst (onder andere hoe je deze levenshouding en deze relatie met God overdraagt naar je kinderen, waar het ook over gaat in Deut.6).

Maar dat gaan we zondag weer eens rustig doen met elkaar!

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s